De volksgezondheid
Nederland is het enige land in Europa waar de levensverwachting afneemt
In alle lidstaten van de Europese Unie is de gemiddelde levensverwachting toegenomen, behalve in Nederland. Daar loopt de gemiddelde levensduur juist terug.
Dat blijkt uit de cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat. Nederland is gezakt naar de 18e plaats in het overzicht maar de levensduur ligt nog wel net boven het Europese gemiddelde van 81,7 jaar.
In 2019 was de gemiddelde levensverwachting van de Nederlanders nog 82,2 jaar. Vijf jaar later is dat zo’n 2,5 maand korter. In 2024 werd de gemiddelde Nederlander nog maar 82 jaar. Een lichtpuntje is misschien dat het daarmee 0,1 jaar hoger is dan in 2023.
Nederland zit nu op hetzelfde niveau als Griekenland, terwijl in landen als Spanje en Zweden de inwoners respectievelijk 84 en 84,1 jaar leven. Het snelst overlijden de inwoners van Bulgarije en Roemenië, te weten na 75,9 en 76,6 jaar. In die laatste twee landen verbetert de levensduur wel aanzienlijk, net als bijvoorbeeld in Luxemburg en Zweden.
(Bron: Eurostat)
Grote verschillen in gezonde levensverwachting
De verschillen in ‘levensverwachting in als goed ervaren gezondheid’ en levensverwachting bij geboorte varieert sterk tussen opleidingsniveaus. Voor de periode 2019 – 2022 is het verschil tussen hoog- en laagopgeleide mannen in levensverwachting in als goed ervaren gezondheid 13,3 jaar. Hoogopgeleide mannen leven ook gemiddeld 6 jaar langer dan laagopgeleide mannen.
Voor vrouwen is hetzelfde patroon te zien. Hoogopgeleide vrouwen leven 14,8 jaar langer in als goed ervaren gezondheid en ze leven 4,8 jaar langer dan laagopgeleide vrouwen.
De opleidingsverschillen in de levensverwachting in als goed ervaren gezondheid zijn groter dan de opleidingsverschillen in de totale levensverwachting.
Voor de levensverwachting zonder beperkingen en voor de levensverwachting in goede geestelijke gezondheid zien we ook grote verschillen tussen hoog- en laagopgeleiden, maar deze zijn iets kleiner dan bij de levensverwachting in als goed ervaren gezondheid.
Voor de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen is het verschil tussen laag- en hoogopgeleiden voor mannen 11,6 jaar en voor vrouwen 12,8 jaar. Voor de levensverwachting in goede geestelijke gezondheid is het opleidingsverschil 9,1 bij mannen en 7,4 bij vrouwen.
De verschillen in gezonde levensverwachting bestaan niet alleen tussen de hoogste en de laagste opleidingsgroep. Er is een gradueel verband te zien. Naarmate het onderwijsniveau hoger is, is de gezonde levensverwachting hoger. Hoogopgeleiden leven gemiddeld langer en ze leven langer in een betere gezondheidstoestand en korter in een slechtere gezondheidstoestand.
(Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)
De Nederlandse gezondheidszorguitgaven behoren tot de hoogste in de EU
In 2024 is 113,5 miljard euro uitgegeven aan de gezondheidszorg. Dat is 8,5 miljard euro (8,1 procent) meer dan in 2023. De uitgaven aan gezondheidszorg groeiden in 2024 sneller dan de economie, waardoor de uitgaven als percentage van het bruto binnenlands product stegen van 9,8 procent in 2023 naar 10,0 procent in 2024.
Cijfers over 2024 zijn voor andere landen in de EU nog niet beschikbaar.
In 2023 bedroegen de gezondheidsuitgaven in Nederland 5.871 euro per inwoner. Daarmee gaf Nederland meer uit aan gezondheidszorg dan 24 andere EU-landen. Alleen Duitsland en Oostenrijk gaven meer uit, met respectievelijk 6.417 en 5.938 euro per inwoner. Roemenië gaf met 2.249 euro per inwoner het minst uit.
Voor deze vergelijking zijn de cijfers gecorrigeerd voor prijsverschillen tussen landen, zodat de bedragen weergeven wat de uitgaven aan de gezondheidszorg in Nederland zouden zijn.
(Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek)
De gemiddelde kosten van het ziekteverzuim in Nederland
In het tweede kwartaal van 2025 werkten er in Nederland 9,8 miljoen mensen met betaald werk, wat overeenkomt met 73,3 procent van de bevolking van 15 tot 75 jaar.
Het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland in 2024 bedroeg ongeveer 5,2 procent van het aantal werkdagen. In 2024 waren werknemers gemiddeld 17,1 werkdagen afwezig, wat ruim drie weken is.
Het ziekteverzuim in Nederland kostte in 2024 naar schatting 1 miljard meer dan in 2023, wat neerkomt op een totale impact van meer dan €28.500.000.000.
Qualy: de prijs per levensjaar in de gezondheidszorg
In de gezondheidszorg moet er op dagelijkse basis eenzelfde afweging worden gemaakt. Hiervoor gebruiken ze de Quality Adjusted Life Year (QUALY). Dit staat gelijk aan één gezond levensjaar.
Dit is een lijstje van wat één mensenleven waard is in de rijkste en armste landen in de wereld:
Zwitserland €90.000
Nederland €80.000
VS €75.939 – €110.567
Scandinavië €50.000 – €70.000
Duitsland €43.664 – €54.688
Ethiopië €36 – 179
Congo €87
Nigeria €176 – €436
India €229 – 569
(Bron: Manners Magazine
De impact van excellente kostenbesparende leefstijlpreventie
Om de gezondheidszorg in Nederland voor iedereen goed, toegankelijk en betaalbaar te houden is een omslag in denken nodig. Het huidige stelsel is gebaseerd op het genezen van ziekten en moet transformeren naar een stelsel dat gericht is op het voorkomen van ziekten.
Volgens de richtlijn voor de kosten van één QUALY kan de Nederlandse samenleving ongeveer 80.000 euro besparen wanneer een mens 1 jaar langer in goede gezondheid kan leven.
In Nederland leven 18 miljoen mensen. Als in Nederland iedereen 1 jaar langer in goed ervaren gezondheid zou leven door excellente leefstijlpreventie, dan winnen we 18.000.000 gezonde levensjaren. Bij 5 jaar winnen we 90.000.000 gezonde levensjaren.
Wanneer 18 miljoen Nederlanders 1 jaar langer in goed ervaren gezondheid kunnen leven, dan besparen we 1.4 biljoen euro! Bij 5 jaar besparen we 7.2 biljoen euro!
Voorkomen is beter dan genezen